1. فن سفالگری ایرانی طی سده ها بدون تغییر در ویژگی های اصلی باقی مانده است

    خمیره ی ظرف ها و كاشی های لعاب دار از سنگریزه های بستر رودخانه ساخته می شود. این سنگ ریزه ها نخست در یك هاون سنگی كوبیده می شود، این عمل برای تبدیل آن ها به تكه های هر چه ریزتر دو بار تكرار می شود. سپس تكه های ریز در آسیاب شامل یك سنگ كه با دست روی سنگی كه بالای آن قرار دارد می چرخد آسیاب شده، و این كار نیز با دومین آسیاب با سنگ های سنگین تر تكرار می شود.
    فراورده یآن گرد ساییده شده ی نرمی است . سپس این گرد با محلول صمغ كتیرای شناور در آب، به صورت خمیری ساخته می شود.
    تناسب گرد در محلول یك به شانزده در وزن است. زمانی كه خمیر كاملا مخلوط شد، برای سفالگر آماده است.
    سفالگر پیشه وری ماهر است. چرخ او شامل یك صفحه ی مدور چوبی است، كه در مركز آن یك میله ی چوبی عمودی قرار دارد، و بالای این میله یك صفحه ی مدوری است كه روی آن صفحه ی مدور بالاتری قرار داردكه روی آن گل شكل داده می شود.
    پایه ی چرخ یك جعبه مانند است،كه روی آن به عنوان میز كار سفالگر استفاده می شود. صفحه ای كه كه چانه ی خمیر بدنه روی آن قرار می گیرد روی میله قرار دارد، صفحه ی پایین تر به سرعت با پا می چرخد، و سفالگر برای مرطوب و نرم نگه داشتن خمیره پی درپی دست را درون كاسه آبی فرو برده، به سرعت نیمه ی پایین تر ظرف را شكل میدهد، هر چند وقت یك بار برای اطمینان از نگه داشتن تعادل قطر آن، با یك چوب آن را اندازه می گیرد. این بخش از سفالینه در نود ثانیه پایان می یابد. پایه باید جدا گانه ساخته شود، زیرا به دلیل كار كردن سریع گل بسیار مرطوب و انعطاف پذیر باقی می ماند كه اگر ظرف در همان زمان كامل ساخته شود می تواند به علت وزن زیاد از هم فرو پاشد. زمانی كه بخش پایین تعدادی از خمره ها شكل داده شدند، بخش های بالاتر به طور همانند ساخته شده، و تمام آن ها برای خشك شدن در آفتاب قرار داده می شوند، در تابستان به مدت دو روز، در زمستان به مدت پنج روز.
    پس از خشك شدن این بخش های ساخته شده در حالی كه روی چرخ می چرخد با یك كارد تیز هموار می شود. دو بخش بالا و پایین با آب كاملا نمناك می شوند، و محل اتصال با یك نوار باریك خمیر یكپارچه می شود. اصلاحات جزیی با دست انجام می شود.دست برای انعطاف پذیری سطح همواره نمناك است. سفالینه ها بعد از آن دوباره در آفتاب خشك می شوند.
    پوشش گلی شمال خمیری است از سنگریزه های سفیدتر از آنچه كه در خمیره ی بدنه استفاده شده، بسیار خوب آسیاب شده، و با آب و صمغ كتیرا مخلوط شده است.این مخلوط به غلظت دوغاب با قلم مو به كار می رود.
    نقش نقاش روی كاغذ آماده و در كاغذ گرده برداری مرتب شده است. طرح روی سفالینه با گرده یزغال پاشیده می شود در مواردی كه نقوش برجسته به كار می روند، این نقش ها در قالب های چوبی قالب گرفته شده و با پوشش گلی پوشیده می شوند.
    نقاش نقوش را كه سفال گر آماده كرده با یك قلم مو می كشد. هر سفال گر در حفظ فرمول رنگ دانه اش به مثابه رازهای حرفه ای می كوشد، چرا كه بخشی از امتیازات شغلی او است . برخی از سفال گران از رنگ های خارجی استفاده می كنند،اما برخی رنگ دانه را خود می سازند، مگر اكسید لاجورد كه قادر به ساخت آن نیستند.

    منبع:كتاب فون معاصر
          كتاب سیری در هنر ایران

    دپارتمان علمی پژوهشی شركت تلفیق مینا و خاتم هوشمند


  2. مقالات مرتبط

  3. محصولات مرتبط با این مقاله